Fundacja "Dzieci Dzieciom"
E-mail: dziecidzieciom@gmail.com
Nadliwie 1 Strachów
05-287 Urle
Wróć do listy

Sytuacja dzieci niepełnosprawnych w Polsce


Zmieniająca się rzeczywistość i realia życia codziennego osób z niepełnosprawnością oraz ich rodziców/opiekunów wymuszają konieczność poszukiwania wciąż nowych rozwiązań dotyczących zarówno funkcjonowania w życiu społecznym, jak i aktywności zawodowej. Każdego dnia, sama osoba z niepełnosprawnością, ale również jej najbliżsi napotykają przeszkody, które muszą pokonać.

Sytuacja finansowa, to jeden z najtrudniejszych i najistotniejszych problemów z jakim często mierzą się osoby niepełnosprawne oraz ich rodzice czy też opiekunowie. Polski system prawny przewiduje rozwiązania mające pomóc osobom dotkniętym niepełnosprawnością. Zdaniem osób niepełnosprawnych, nie są one wystarczające i należy postulować, by dokonano zmian. Pierwszym z przewidzianych rozwiązań jest renta socjalna, która przysługuje każdej dorosłej osobie niepełnosprawnej. Wartość tego świadczenia wynosi obecnie 567,08 zł brutto, (co daje 504,04 zł netto miesięcznie).

Jest to kwota zdecydowanie odbiegająca od rzeczywistych kosztów utrzymania, niemalże dwukrotnie niższa od obecnej kwoty najniższego wynagrodzenia brutto (1276 zł).

W celu lepszego zrozumienia sytuacji osób z niepełnosprawnością i ich rodzin, należy rozgraniczyć osoby z niepełnosprawnością posiadające pracę zarobkową i mieszkające samotnie od osób z niepełnosprawnością, mieszkających wraz ze swoimi rodzinami.

W pierwszym wypadku osoba z niepełnosprawnością musi w całkowicie samodzielny i niezależny sposób zaspokoić swoje potrzeby egzystencjalne takie jak: mieszkanie, wyżywienie etc.

Mając do dyspozycji jedynie środki w postaci renty socjalnej oraz pensji, która nie może przekroczyć  648,10 zł brutto, osoba niepełnosprawna ma małe szanse na samodzielne opłacenie wszystkich rachunków.
  • W związku z tym widzimy dwa możliwe sposoby rozwiązania tego problemu. Pierwszy z nich to zwiększenie wysokości renty socjalnej do poziomu rzeczywistych kosztów utrzymania, które ponosi przeciętna dorosła osoba w Polsce;
     
  • Drugim sposobem jest zniesienie limitu możliwości „dorobienia„ do renty socjalnej.
Takie rozwiązanie pozwoli nie tylko podnieść samoocenę osób z niepełnosprawnością, lecz również stworzy im możliwość uczciwego zarobienia, pozwalającego na zaspokojenie podstawowych potrzeb, na równi z pracującymi zawodowo osobami sprawnymi. Istotną sprawą jest zrozumienie, że praca dla osoby z niepełnosprawnością, jest nie tylko formą rehabilitacji społecznej i zawodowej, ale przede wszystkim stanowi podstawowe źródło dochodów umożliwiających godne życie.    

Problemem, który wiąże się z wysokością rent socjalnych i możliwością „dorobienia” do nich jest ich opodatkowanie. Człowiek, dla którego renta socjalna stanowi podstawowe źródło utrzymania, z powodu niemożności podjęcia pracy zawodowej nie jest w stanie wywiązać się z obowiązku płacenia podatków. Jest to spowodowane wysokością tego świadczenia. Nawet bez opodatkowania, jest ono niewspółmiernie niskie w stosunku do podstawowych potrzeb życia codziennego.

Wyżej opisane problemy odnoszą się również do innych świadczeń takich jak: zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, przysługujące rodzicom osób z niepełnosprawnością rezygnującym z pracy zawodowej na rzecz opieki nad dzieckiem. (Obecnie świadczenie pielęgnacyjne wynosi 420 zł i przysługuje tym rodzicom, którym dochód w rodzinie nie przekroczy 583 zł na osobę. Zarówno wysokość świadczenia jak i próg dochodowy nie są zmienione od 6 lat, a w tych latach, wielokrotnie wzrosły koszty utrzymania. Jeżeli rodzina przekroczy próg dochodowy, rodzic otrzymuje jedynie 153 zł miesięcznie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko. Dobrym rozwiązaniem dla rodziców/opiekunów byłoby wprowadzenie zawodu asystenta osoby niepełnosprawnej. Dzięki temu mogliby oni podjąć pracę przez pomoc osobom niepełnosprawnym. Dużym plusem w sytuacji osób z niepełnosprawnością jest powstanie nowych form zatrudnienia. Jedną z nich są zakłady aktywności zawodowej, w których osoby niepełnosprawne mogą realizować swoje umiejętności zawodowe, czując się jednocześnie ważnymi i potrzebnymi w społeczeństwie. Takie podejście wchodzi w zakres rehabilitacji społecznej i zawodowej.

Znacznym odciążeniem finansowym dla osób niepełnosprawnych, mogących podjąć naukę na wyższej uczelni, jest pomoc PEFRON-u w ramach programu „STUDEN II” dzięki, któremu również młodzież niepełnosprawna może starać się o dofinansowanie kosztów nauki (szczególnie opłata czesnego). Program ten poprawia sytuację  w rodzinach osób borykających się z niepełnosprawnością członka rodziny, który studiuje. Kwota czesnego często jest wydatkiem, (studia prywatne), znacznie przekraczającym możliwości osoby niepełnosprawnej. Program ten w dużej mierze umożliwia podjęcie nauki przez młodzież w szkole wyższej.

Kolejnym udogodnieniem dla osób niepełnosprawnych jest likwidacja barier architektonicznych, zarówno tych na ulicach miast, wsi, (niższe krawężniki, sygnalizatory, światła dla niewidomych, jak i domowe  dostosowywanie łazienki dla osoby z niepełnosprawnością), jak i dofinansowanie zakupu sprzętu specjalistycznego (np. zakup schodołazu, instalacja windy etc.). Jednak konieczność posiadania wkładu własnego, wynoszącego do 20% zakupu, często przewyższa możliwości finansowe rodziców/opiekunów.

Obecnie dzięki działaniom, które wpływają na zmianę przepisów, życie osób niepełnosprawnych staje się łatwiejsze. Tym samym, pojawia się coraz więcej możliwości utrzymania własnego mieszkania. Wpływa to zasadniczo na podjęcie takiej decyzji. Sprzyja to również integracji z osobami pełnosprawnymi w różnych  stowarzyszeniach. Wszystko to sprawia, że osoby niepełnosprawne, coraz bardziej czują się potrzebne w środowisku, w którym żyją. Biorąc pod uwagę stale zwiększającą się liczbę klas integracyjnych w szkołach, czy miejsc pracy dla osób dorosłych, mamy nadzieję, że sytuacja osób z niepełnosprawnością będzie ulegać ciągłej poprawie w kierunku tego, aby osoba niepełnosprawna mogła funkcjonować w społeczeństwie w stopniu jak najbardziej zbliżonym do osób pełnosprawnych.
   
Ważną kwestią jest również możliwość otrzymania emerytury przez rodziców/opiekunów dzieci niepełnosprawnych, którzy z powodu niepełnosprawności swoich dzieci nie mogą kontynuować pracy zarobkowej, pozostając w domu, aby opiekować się dzieckiem. Jest to zajęcie nie tylko w wymiarze 8 godzin dnia pracy, ale jest to praca całodobowa. Praca bardzo wyczerpująca zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Pamiętajmy, że niepełnosprawność może przejawiać się w bardzo różny sposób. Duża grupa dzieci ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności wymaga stałej opieki ze strony rodziców/opiekunów przez całe swoje życie.

Nie należy zapominać, że pomimo nie wykonywania pracy zarobkowej przez rodzica/opiekuna dziecka z niepełnosprawnością, czyli mniejszych dochodów rodziny, to wydatki wcale nie są niższe niż w rodzinach dzieci sprawnych. Przeciwnie, często ze względu na konieczność wizyt u specjalistów, zajęć rehabilitacyjnych, dojazdów, zakupu specjalistycznego sprzętu rehabilitacyjnego itp. koszty te są wyższe. Rodzice bądź opiekunowie tych dzieci, (a w szczególności samotne matki), pobierający nie opodatkowane świadczenia są pozbawieni również możliwości odliczenia od podatku ulgi prorodzinnej, (w przeciwieństwie do rodziców/opiekunów dzieci sprawnych). Treść tego artykułu, którym dzielimy się z naszymi czytelnikami to tylko niektóre aspekty życia rodzin osób z niepełnosprawnością jak i ich samych. Pragniemy by ten tekst był kolejnym elementem układanki, która w efekcie, zaowocuje poprawą sytuacji osób z  niepełnosprawnością w Polsce.

Autorzy artykułu:

Monika Biesiada (22 lata), studentka 4 roku, Wydział Teologiczny - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Mieszka wspólnie z mamą Barbarą. Marzy, aby w przyszłości pracować w wyuczonym zawodzie. Chciałaby także założyć szczęśliwą i kochającą się rodzinę, opartą na chrześcijańskich wartościach. Jej życiowe drogowskazy to wiara i prawda.

Rafał Pawłowski (28 lat), absolwent Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Od 5 lat mieszka sam, korzysta ze wsparcia środowiskowego. Od dzieciństwa związany z Fundacją Apostolstwa Eucharystycznego dla Dzieci Niepełnosprawnych Dzieci – Dzieciom. Wie, że samodzielność jest ogromnym wyzwaniem, którego każdy powinien mieć szansę doświadczyć.

Autorom, swoją pomocą i wiedzą na temat sytuacji rodzin dzieci niepełnosprawnych w Polsce służyła p. Teresa Szulc (45 lat); która od blisko 5 lat samotnie wychowuje trójkę swoich dzieci, w tym dwóch synów niepełnosprawnych, poruszających się na wózkach. Pragnieniem p. Teresy jest, aby dzieci były szczęśliwe, mogły rozwijać swoje talenty i wyrosły na ludzi wrażliwych na drugiego człowieka.
 
W tekście podane zostały kwoty obowiązujące na dzień 31 sierpnia 2009r.